ایمان نو

چرا باید روبه قبله نماز خواند؟ آیا این مطلب درست است که فرض نماز خواندن به سمت قبله، در زمانی بوده که تصور می شده زمین مسطح است؟ در حالی که ثابت شده است زمین کروی است و از این رو به هر طرفی که نماز بخوانیم رو به قبله نماز خوانده ایم.

 🌹 پاسخ اجمالی:

 🌾 اولا روبه قبله نماز خواندن، ربطی به مسطح بودن و کرویت زمین ندارد و فلسفه های دیگری از جمله حفظ اتحاد مسلمین و استقلال آنها از دیگر ادیان، و توجه به کانون توحید یعنی کعبه دارد.

  🌾 ثانیا در خود قرآن، آیاتی وجود دارد که بر کرویت زمین دلالت دارد و از این رو این فرض که رو به قبله بودن با تصور مسطح بودن زمین ارتباط دارد کاملا خام و بی دلیل است.

 🌾 ثالثا این گونه نیست که در هر جای کره زمین اگر به هر جهت نماز بخوانیم در نهایت در آن قسمت کره زمین به قبله برسیم.

 🌾 رابعا در علوم تجربی نیز خواص دیگری برای روبه قبله ایستادن و نشستن و خوابیدن(که همگی در اسلام توصیه شده اند) ذکر شده از جمله جذب حداکثری امواج آلفا که خاصیت آرامبخشی دارند و نیز منطبق شدن میدان مغناطیسی بدن بر میدان مغناطیسی زمین که تاثیرات زیادی بر سلامتی انسان دارد.

🌹🌹 پاسخ تفصیلی:
برای پاسخ به پرسش فوق چند نکته را بیان می کنیم:

  1⃣  1- رو به قبله نماز خواندن ربطی به کروی بودن یا مسطح بودن زمین ندارد و برای آن، فلسفه هایی از جمله حفظ اتحاد و یکپارچگی مسلمانان و نیز حفظ استقلال شریعت اسلامی از سایر ادیان(اشاره به آیه 105 سوره بقره) ذکر شده است.
همچنین کعبه، محلی مقدّس است که قدیمی ترین پایگاه توحید است و توجه به آن، بیدار کننده فطرت توحیدی است.

 2⃣ 2- قرآن در موارد متعددی، و در زمانی که اعتقاد عمومی مردم بر مسطح بودن زمین بود، به کرویت زمین اشاره کرده است که این خود یکی از معجزات علمی قرآن محسوب می شود. برای نمونه، خدای متعال خود را در قرآن، رب المشارق و المغارب(معارج:40) معرفی می کند در حالی که اگر زمین، مسطح بود تنها یک مشرق و یک مغرب داشت و نه مشرق ها و مغربها(دقت شود). بنابراین، این فرض که واجب شدن نماز به سمت قبله، مبتنی بر اعتقاد به مسطح بودن زمین است درست نیست.

 3⃣ 3- این گونه نیست که در هر جای کره زمین اگر به هر جهت نماز بخوانیم در نهایت در آن قسمت کره زمین به قبله برسیم.
 برای نمونه شما توپی را در نظر بگیرید و در یک جای آن علامتی قرار دهید. در این صورت آیا در هر نقطه ای از آن و به هر جهت خط مستقیمی بکشید به همان علامت اول منتهی و ختم می شود؟ قطعا پاسخ منفی است. البته اگر دقیقا رو به جهت قبله یا پشت به آن بایستیم، از دو طرف، به کعبه می رسیم، در این فرض ممکن است این سوال پیش بیاید که آیا به هر دو طرف می توان نماز خواند؟ اما پاسخ این است که فهم و تشخیص موضوعات احکام شرعی به عرف واگذار شده است، و یکی از این موضوعات، رو به قبله بودن است؛ و چون عرف، جهت مقابل را، جهت قبله نمی داند، نماز خواندن بدان جهت درست نیست. لذا برخی فقهاء گفته اند:« نماز گزار اگر بداند که طرف دیگر نیز به جهت قبله است، باید به سمتی نماز را اقامه کند که فاصله اش تا کعبه کمتر باشد»

 📚 صدر، سید محمد، ما وراء الفقه، ج‏1، ص 272، دار الأضواء للطباعة و النشر و التوزیع‏، بیروت، 1420

 4⃣ 4- در برخی سایتها مطالبی علمی اشاره شده که تحقیق در مورد آن را به عهده خود خوانندگان محترم می گذارم. از جمله بحث امواج آلفا و خاصیت آرامبخشی آن، و تاثیر قرار گرفتن در جهت قبله بر جذب این امواج، و یا بحث مغناطوکره:

 👈 پیرامون زمین را میدان مغناطیسی که مغناطوکره نامیده می شود احاطه کرده است. البته قطب های میدان مغناطیسی زمین با قطب های جغرافیایی آن منطبق نیستند. هارولد بور از دانشگاه ییل برای اولین بار به وجود میدان مغناطیسی در اطراف موجود زنده پی برد. نزدیک به 70% از بدن ما را آب فراگرفته و مولکول های آب به صورت دو قطبی هستند و زمانی که ما در معرض یک میدان مغناطیسی خارجی قرار می گیریم این مولکولها در جهت آن میدان قرار می گیرند و این پدیده باعث به هم ریختگی نظم میدان مغناطیسی ما می شوند. بر طبق تصاویر به دست آمده از میدان مغناطیسی زمین، اگر انسان در هر نقطه از زمین روبه قبله قرار گیرد ، میدان مغناطیسی بدنش بر میدان مغناطیسی زمین منطبق می گردد. ادامه پیدا کردن این امر تاثیر بسیار زیادی بر سلامت عمومی بدن از جمله گردش مناسب خون، و جذب آهن کافی و تنظیم قلب و کبد انسان دارد.

 5⃣ 5- این نکته را نیز باید افزود که از نظر اسلام، روبه قبله بودن مخصوص نماز نیست بلکه رو به قبله بودن، گاهی واجب، زمانی حرام، در مواردی مستحب و در مواردی مکروه است:

 🌿 الف) مواردی که استقبال (رو به قبله بودن) در آنها واجب است

۱- در تمام نمازهای واجب و مستحب مگر نمازهای مستحبی که در حال حرکت خوانده می‌شود.
۲- برخی از توابع نماز مانند نماز احتیاط یا قضای سجده یا تشهد فراموش شده.
۳- رو به قبله بودن برای محتضر(کسی که در حال جان دادن است) در حال احتضار
۴- رو به قبله گذاردن میت هنگام دفن
۵- رو به قبله کردن حیوان هنگام ذبح یا نحر(نحر مخصوص شتر است)


 🌿 ب) مواردی که استقبال در آنها مستحب است

هنگام قرائت قرآن ، هنگام دعا ، هنگام ذکر، هنگام تعقیب نماز، هنگام ایراد دعوی نزد حاکم(قاضی)، هنگام سجده شکر ، هنگام سجده واجب یا مستحب قرآن، هنگام وضو گرفتن، هنگام نشستن و هنگام خوابیدن و...

 🌿 ج) مواردی که استقبال مکروه است

هنگام پوشیدن شلوار، هنگام نزدیکی زناشویی، در هر حالی که رو به قبله بودن بی‌احترامی باشد.

 🌿 د) موردی که استقبال در آن حرام است

هنگام تخلی که علاوه بر استقبال، استدبار(پشت به قبله بودن) هم حرام است.

مطالب مرتبط:

حرکت زمین، چند فتوای عجیب و یک تحلیل