سخنی با خوانندگان عزیز و عزاداران حسینی علیه السلام(در مورد عزاداری های نامتعارف)
باز هم مطلبی دیگر که از وبلاگ ایمان نو حذف شد!!! و به جهت اهمیت آن، دوباره اقدام به انتشار آن می کنم. در ثواب نشر آن شریک باشید.
فضایلی که در مورد عزاداری امام حسین علیه السلام وارد شده، به قدری زیاد است که حقیقتا نمی توان آن را با هیچ مستحبی مقایسه کرد و می توان گفت: عزاداری بر سید الشهدا علیه السلام در قله مستحبات است و حتی اگر کسی بگوید این عمل، واجب کفایی است گزاف نگفته است؛ و این نیست مگر به خاطر نقشی که در بقای دین و حقیقت و انسان سازی در طول تاریخ داشته و دارد.
اما عزاداری مصادیق و نمونه های متعددی دارد. برخی از مصادیق آن را خود امامان معصوم انجام داده و نسبت بدان تشویق کرده اند: مثل بکاء(گریه کردن)، ابکاء(گریاندن)، تباکی(خود را به گریه وادار کردن یا حالت عزادرای به خود گرفتن)، شعر گفتن، مجلس وعظ و عزا گرفتن و خرج کردن در راه این مجالس.
دسته دوم مصادیقی است که در زمان معصومان نبوده ولی عنوان عزاداری بر آن صدق می کند و مخالفتی هم با سایر آیات روایات ندارد و از این رو پسندیده است؛ مثل سینه زدن و هیات به راه انداختن.
دسته سوم مصادیقی که عنوان عزاداری بر آن صدق نمی کند و یا دست کم مشکوک است و ثانیا با ادله متعدد دیگر نظیر آیات قرآن و روایات معصومان علیهم السلام در تضاد است و یا دست کم احتمال این تضاد وجود دارد؛ نظیر قمه زدن، زنجیرهای تیغ دار زدن، عو عو کردن در مجالس حسینی، سینه خیز رفتن و صورت به زمین کشیدن و ....
در مورد دسته سوم، اگر کسی بخواهد این امور را به عنوان عزاداری بر حضرت سید الشهداء و اظهار ارادت به ایشان انجام دهد باید به چند نکته توجه کند و از عهده چند پرسش بر آید:
1) آیا این سبک از اعمال، واقعا عنوان عزاداری بر آن ها صدق می کند؟ چه کسی در عزای عزیزان خود قمه برداشته و به سر می کوبد یا صورت به زمین می کشد تا خونی شود، یا چهار دست وپا راه رفته و عوعو می کند؟
2) آیا این اعمال ما بدعت محسوب نمی شود؟ در حالی که در زمان معصومان علیهم السلام نیز امکان اجرای این اعمال بهتر از امروز وجود داشته ولی تابحال نقل نشده که شخصی از اهل بیت علیهم السلام چنین کاری کرده باشد یا دیگران در مقابل ایشان کرده باشند؟
(خصوصا اگر عزاداری را یک امر عبادی تلقی کنیم-که هست- و می دانیم که در عبادات هر گونه داخل کردن چیز جدیدی بدعت محسوب می شود. و البته نباید این امور را با اموری نظیر سینه زنی مقایسه کرد، زیرا عنوان عزاداری بر آنها صدق می کند، برخلاف این امور که صدق نمی کند یا دست کم صدق آن مشکوک است و به تعبیر فقها از قبیل تمسک به عام در شبهات مصداقیه است)
3) آیا این اعمال ما إضرار به نفس محسوب نمی شود؟
(و می دانیم که وارد کردن هر گونه ضرر و آسیب جدی و قابل توجه به بدن حرام است)
4) آیا این اعمال ما، مایه وهن دین و وموجب ارائۀ چهره ای زشت و خشن و بی منطق و غیر قابل دفاع از آن در مقابل دیگران نیست؟ و موجب تنفر آنها از دین و مذهب اهل البیت علیهم السلام نمی شود؟
(برای نمونه عبارت قمه زنی را در اینترنت جستجو کنید. همچنین عبارت اسلام شیعه را به انگلیسی سرچ کنید و ببینید با چه صحنه هایی مواجه می شوید و خود را جای آن کسی بگذارید که از نزدیک با شیعه و تشیع آشنایی ندارد و می خواهید از همین طریق با آن آشنا شود. آیا چنین کسی رغبت به تشیع یا اهل البیت علیهم السلام پیدا می کند؟ )
5) آیا این اعمال ما توهین به عزاداری و مجلس امام حسین علیه السلام نیست؟ و در شان مجلس ایشان است؟
6) آیا این رفتار ما به عنوان شیعیان و پیروان اهل البیت علیهم السلام ، مایۀ زینت ایشان است یا مایۀ خواری آنها؟ ائمه علیهم السلام را محبوب دیگران می سازد یا منفور آنها؟ برای اهل بیت علیهم السلام محبت جلب می کند یا بدیها و زشتی ها را بدانها منسوب می کند؟ ما با این کار، مصداق کدام فراز از سخن حضرت رضا علیه السلام هستیم که فرمودند: « مایۀ زینت ما باشید نه مایۀ خواری ما؛ ما را محبوب مردم قرار دهید نه منفور آنها؛ هر مودت ومحبتی را به سمت ما جلب کنید و هر قبیح و زشتی را از ما دور سازید»( كُونُوا زَيْناً وَ لَا تَكُونُوا شَيْناً حَبِّبُونَا إِلَى النَّاسِ وَ لَا تُبَغِّضُونَا جُرُّوا إِلَيْنَا كُلَّ مَوَدَّةٍ وَ ادْفَعُوا عَنَّا كُلَّ قَبِيح)( الفقه الرضا عليه السلام ؛ ص356)
7) این اعمال ما، مصداق "راعنا"ی قرآنی است که دست آویز سوء استفاده و تمسخر دیگران شد؛ یا مصداق "انظرنا" که جلوی سوء استفاده ها را گرفت؟
(جریان از این قرار است که: پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله در حال سخنرانی بود، یک نفر از پای سخنرانی گفت: راعنا، یعنی مراعات ما را هم بکن . یعنی آرامتر صحبت کن یا به این طرف و آن طرف نگاه کن .
«راعنا» را هم می شود از ریشه «رعی» گرفت و هم از ریشه «رعن. اگر از «رعی» گرفته شود به معنای «مراعات ما را بکن» است، ولی اگر از ریشه «رعن» گرفته شود، رعونت به معنای خر کردن است و «راعنا» یعنی «خرمان کن».
وقتی که مسلمانان می گفتند «راعنا» هدفشان مقدس بود و معنای «مراعاتمان کن» را اراده می کردند، ولی یهودیها از این کلمه استفاده کرده و گفتند: مسلمانها به پیغمبرشان می گویند خرمان کن. در اینجا آیه نازل شد که: «یا ایها الذین آمنوا لا تقولوا راعنا و قولوا انظرنا»؛ «ای کسانی که ایمان آورده اید، "راعنا" نگویید بلکه "انظرنا" بگویید.» (بقره:104) یعنی کلمه ای را که دشمن از آن سوء استفاده می کند به کار نبرید و به جای آن چیزی به کار ببرید که نتوانند از آن سوء استفاده کنند .
شما که قمه می زنید هدفتان مقدس است و به عشق امام حسین علیه السلام این کار را می کنید، ولی امروز تلویزیون کشورهای اروپایی این کار شما را بارها نشان داده و گفته است که شیعه ها دچار مرض خودآزاری هستند؛ وحشی هستند؛ خونریز هستند؛ غیر منطقی هستند و... . دشمن از این کار شما چنین سوء استفاده می کند(و این مطلبی بود که در گذشته وجود نداشت) .
آیا نمی توان به جای قمه زدن، از یک نوع دیگر از عزاداری استفاده کرد که آنها نتوانند از آن سوء استفاده کرده و آبروی شیعه را ببرند؟)
8) در حالی که برای عزاداری و اظهار ارادت به ائمه علیهم السلام، راه های بهتر و مطمئن تری وجود دارد چه لزومی دارد که به این راه های مشکوک متوسل شویم؟ و بهتر نیست که به این گفته پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله تمسک کنیم که فرمودند: آنچه را در آن شک و تردید داری رها کن، و به چیزی عمل نما که در آن هیچ شک و شبهه ای نیست و به یقین، اگر چیزی را به خاطر خدا ترک کردی، فقدان آن را نخواهی یافت(و خدا بهتر از آن را از راه حلال، نصیب تو می کند)(دَعْ مَا يُرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يُرِيبُكَ فَإِنَّكَ لَنْ تَجِدَ فَقْدَ شَيْءٍ تَرَكْتَهُ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ)(بحار الأنوار (ط - بيروت) ؛ ج2 ؛ ص260)
پاسخ:
علیرضا عابدی سرآسیا